Xác định mục đích trước khi dịch bản thảo dài
Dịch để đọc tham khảo, trao đổi với đối tác, nộp cho cơ sở đào tạo hay chuẩn bị một bản thảo xuất bản là những nhu cầu khác nhau. Mục đích sử dụng ảnh hưởng đến mức độ diễn giải, cách trình bày và bộ tệp cần bàn giao. Trí Việt đề nghị khách hàng cho biết người đọc, ngôn ngữ đích và yêu cầu của đơn vị tiếp nhận trước khi xác định phạm vi.
Tài liệu có thể là sách chuyên khảo, sách kinh doanh, sách hướng dẫn, tác phẩm văn học, luận văn, luận án hoặc bài nghiên cứu. Việc chốt phiên bản giúp người dịch, người duyệt và người dàn trang làm việc trên cùng một nội dung, hạn chế nhầm lẫn giữa các bản chỉnh sửa.
Giữ ý nghĩa, nhịp văn và sắc thái của tác giả
Dịch sách không dừng ở việc thay từ của ngôn ngữ này bằng từ của ngôn ngữ khác. Cần theo dõi quan hệ giữa các ý, giọng kể, mức độ trang trọng và cách tác giả dẫn người đọc qua từng chương. Câu dài có thể cần sắp xếp lại để tự nhiên hơn ở ngôn ngữ đích, nhưng không được bỏ ý hoặc bổ sung kết luận mà bản nguồn không có. Với tác phẩm có đối thoại, cách xưng hô còn phải phù hợp với nhân vật và quan hệ giữa họ.
Những chi tiết văn hóa, lối nói ẩn dụ hoặc cách chơi chữ cần được cân nhắc trong toàn bộ đoạn văn. Nếu một lựa chọn dịch có thể làm thay đổi cách hiểu, điểm đó nên được ghi chú để khách hàng duyệt.
Dịch luận văn theo logic học thuật của bản nguồn
Luận văn và luận án thường có nhiều tầng thông tin: câu hỏi nghiên cứu, khung lý thuyết, phương pháp, dữ liệu, phân tích và giới hạn nghiên cứu. Bản dịch cần giữ quan hệ giữa các phần này. Một kết quả cho thấy mối liên hệ không nên bị diễn đạt thành kết luận về quan hệ nhân quả. Những từ thể hiện sự thận trọng, điều kiện áp dụng hoặc mức độ chắc chắn phải được xem xét kỹ, vì chúng ảnh hưởng đến nội dung lập luận.
Trí Việt sử dụng tài liệu khách hàng cung cấp để tìm hiểu chủ đề và cách dùng thuật ngữ của nghiên cứu. Nếu câu nguồn chưa rõ hoặc có dấu hiệu mâu thuẫn, người dịch đánh dấu câu hỏi thay vì tự sửa nội dung khoa học. Tác giả là người xác nhận ý định và dữ liệu nghiên cứu. Việc dịch giúp trình bày công trình bằng ngôn ngữ khác; dịch vụ không thay thế trách nhiệm học thuật của tác giả và không kèm cam kết về điểm số, kết quả bảo vệ hay quyết định của cơ sở đào tạo.
Xây dựng thuật ngữ phù hợp với chuyên ngành
Một khái niệm có thể được gọi bằng nhiều tên trong các tài liệu khác nhau. Với bản thảo dài, cần chọn cách dùng phù hợp với lĩnh vực và duy trì xuyên suốt. Tác giả nên gửi danh sách thuật ngữ đã dùng, các bài báo nền tảng hoặc tài liệu tham khảo quan trọng. Trí Việt có thể tổng hợp những thuật ngữ xuất hiện thường xuyên để khách hàng duyệt, đặc biệt khi một lựa chọn ảnh hưởng đến tiêu đề, định nghĩa hoặc hệ thống khái niệm của công trình.
Chữ viết tắt cần được đối chiếu với phần giải thích ở lần xuất hiện đầu và danh mục viết tắt nếu có. Các thuật ngữ mới, tên mô hình hoặc tên thang đo không nên được dịch tùy tiện qua từng chương. Khi phải giữ nguyên một thuật ngữ gốc, cách trình bày cũng cần thống nhất.
Bảo toàn trích dẫn và hệ thống tài liệu tham khảo
Trích dẫn là phần gắn lập luận với nguồn mà tác giả sử dụng. Khi dịch, cần giữ tên tác giả, năm, số trang, số thứ tự và mối liên hệ giữa nội dung trích dẫn với mục tham khảo tương ứng. Đoạn dẫn trực tiếp phải được phân biệt với lời diễn giải. Nếu khách hàng yêu cầu dịch phần trích dẫn, cần xác định có bản dịch đã được tác giả hoặc đơn vị xuất bản chấp thuận hay không để tránh sử dụng nhiều cách diễn đạt cho cùng một đoạn.
Tên tài liệu, tên tạp chí, DOI và đường dẫn được xử lý theo yêu cầu trình bày đã thống nhất. Việc dịch nội dung không tự động bao gồm kiểm tra toàn bộ nguồn, đổi chuẩn trích dẫn hoặc sửa dữ liệu thư mục; các đầu việc đó cần có phạm vi riêng. Bản nguồn có thiếu thông tin hoặc dẫn chiếu chưa khớp sẽ được ghi nhận để tác giả xác nhận. Người dịch không tự tạo nguồn tham khảo nhằm làm cho một luận điểm có vẻ được chứng minh đầy đủ hơn.
Đối chiếu bảng biểu, chú thích và phụ lục
Bảng số liệu, biểu đồ và phụ lục thường chứa những nội dung dễ bị bỏ sót nếu chỉ xử lý đoạn văn. Danh mục dịch cần bao gồm tiêu đề bảng, tên cột, ghi chú, nhãn trục và chữ trong hình khi chúng thuộc phạm vi. Các con số, ký hiệu thống kê, đơn vị và công thức phải được đối chiếu với bản nguồn. Người dịch không chuyển đổi giá trị hoặc làm tròn số nếu chưa có yêu cầu được xác nhận.
Hình ảnh chứa chữ có thể cần tệp gốc để chỉnh sửa, hoặc một bảng dịch riêng cho đội thiết kế. Với bản quét, chất lượng ảnh và khả năng đọc ảnh hưởng đến việc xác định nội dung. Chỗ không đọc rõ cần được hỏi lại thay vì đoán. Dẫn chiếu như “xem Bảng 2” hay “Phụ lục A” cần giữ liên kết với cấu trúc tài liệu. Khi dàn trang làm thay đổi số trang, tác giả hoặc người phụ trách cần kiểm tra lại mục lục và các dẫn chiếu theo trang trước khi sử dụng.
Phân biệt dịch thuật, biên tập và viết nội dung
Dịch thuật chuyển nội dung đã có sang ngôn ngữ đích. Biên tập ngôn ngữ có thể làm rõ câu, thống nhất cách viết và giảm lỗi diễn đạt trong phạm vi đã thỏa thuận. Còn việc xây dựng luận điểm, phân tích dữ liệu hay viết thêm một chương là công việc tạo nội dung khác. Khi nhận bản thảo, Trí Việt làm rõ khách hàng cần dịch toàn văn, hiệu đính bản dịch sẵn có hay biên tập ngôn ngữ sau dịch để tránh hiểu sai kết quả bàn giao.
Với tài liệu học thuật, các chỉnh sửa ảnh hưởng đến nội dung nghiên cứu cần được tác giả xác nhận. Dịch vụ không viết thay công trình để người sử dụng đứng tên như tác giả, không tạo dữ liệu và không bổ sung nguồn trích dẫn giả. Nếu một câu chưa đủ rõ, hướng xử lý là nêu câu hỏi hoặc đề xuất diễn đạt dựa trên ý đã được tác giả giải thích. Các ghi chú trao đổi được tách khỏi phần văn bản chính để khách hàng kiểm tra trước khi quyết định đưa vào bản cuối.
Làm rõ quyền sử dụng và cách trao đổi tài liệu
Trước khi gửi một cuốn sách hoặc bản thảo để dịch, khách hàng cần làm rõ quyền sử dụng nội dung với tác giả, chủ sở hữu hoặc đơn vị phụ trách. Với dự án dự kiến phát hành, nên trao đổi về phạm vi bản dịch, ngôn ngữ và mục đích sử dụng với bên có quyền quyết định. Trí Việt có thể tiếp nhận các yêu cầu xử lý do khách hàng xác nhận, nhưng không tự quyết định quyền xuất bản hoặc cấp quyền sử dụng tác phẩm.
Bản thảo nghiên cứu chưa công bố có thể chứa dữ liệu, thông tin người tham gia hoặc nội dung chưa được phép chia sẻ rộng rãi. Khách hàng nên chỉ gửi phần cần thiết và thông báo yêu cầu hạn chế truy cập, phương thức trao đổi cùng thời hạn lưu giữ mong muốn. Những điều kiện này cần được hai bên thống nhất trước khi làm việc. Nếu tài liệu đã được ẩn thông tin nhận diện, hãy gửi bản đó làm bản nguồn chính và ghi rõ các ký hiệu phải giữ nguyên trong quá trình dịch.
Phối hợp dịch và duyệt theo từng giai đoạn
Với bản thảo dài, chia thành các giai đoạn hợp lý giúp tác giả có thời gian kiểm tra và phản hồi. Bước đầu gồm đánh giá nội dung, xác nhận phiên bản và thống nhất thuật ngữ trọng tâm. Một đoạn hoặc chương đại diện có thể được dùng để duyệt hướng văn phong. Sau đó, bản dịch được thực hiện theo các phần đã thống nhất, kèm câu hỏi cần tác giả giải thích và những lựa chọn cần quyết định.
Phản hồi nên tập trung trong một tệp hoặc một danh sách rõ vị trí để tránh bỏ sót. Khi thay một thuật ngữ, cần xem ảnh hưởng đến các chương đã dịch. Nếu khách hàng chỉnh bản nguồn trong quá trình dịch, cần gửi phần thay đổi cùng mã phiên bản. Việc thay nguồn có thể làm thay đổi phạm vi và kế hoạch, vì bản dịch phải được kiểm tra lại theo nội dung mới.
Thống nhất định dạng và cách kiểm tra bản bàn giao
Tệp Word có thể thuận tiện cho việc bình luận và theo dõi sửa đổi; bảng song ngữ hữu ích khi cần đối chiếu từng đoạn. PDF phù hợp để xem bố cục nhưng có thể cần tệp chỉnh sửa gốc nếu phải giữ cấu trúc trình bày. Trí Việt trao đổi định dạng đầu ra dựa trên mục đích của khách hàng. Dàn trang sách, thiết kế bìa, xử lý hình ảnh hoặc đáp ứng quy cách của nhà xuất bản cần được xác định riêng trong yêu cầu.
Khi nhận bản dịch, khách hàng nên kiểm tra các phần trọng tâm trước: tiêu đề, tóm tắt, thuật ngữ, kết luận và những điểm đã trao đổi. Các ghi chú chưa chốt cần được giải quyết trước khi tạo bản cuối. Việc bàn giao bản dịch không đồng nghĩa với việc tác phẩm được chấp nhận xuất bản hoặc công trình được cơ sở đào tạo thông qua; quyết định đó thuộc đơn vị tiếp nhận và quy trình của họ.
Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu dịch sách và luận văn
Để nhận báo giá có căn cứ, bạn nên gửi tệp bản thảo, ngôn ngữ nguồn, ngôn ngữ đích và mục đích sử dụng. Hãy nêu số chương cần dịch, tình trạng hoàn thiện, loại định dạng và yêu cầu về bảng biểu. Nếu tài liệu rất dài, có thể gửi mục lục cùng phần đại diện để trao đổi ban đầu, rồi bổ sung bản đầy đủ trước khi chốt phạm vi. Các hướng dẫn của cơ sở đào tạo hoặc đơn vị tiếp nhận cũng nên được gửi kèm.
Khối lượng, độ chuyên ngành, chất lượng bản nguồn, việc xử lý trích dẫn và định dạng đều ảnh hưởng đến kế hoạch thực hiện. Mốc cần nhận tài liệu nên tính cùng thời gian tác giả phản hồi và kiểm tra bản dịch. Thay vì áp dụng một mức giá hoặc tiến độ cố định cho mọi bản thảo, Trí Việt trao đổi trên tài liệu thực tế.
GIẢI ĐÁP
Câu hỏi thường gặp
Có thể chỉ dịch tóm tắt hoặc một số chương của luận văn không?
Có thể xác định phạm vi theo phần bạn cần sử dụng. Nên gửi thêm mục lục, thuật ngữ và các đoạn liên quan để người dịch hiểu bối cảnh. Những nội dung dẫn chiếu sang chương chưa dịch cần được giữ rõ để người đọc không hiểu nhầm phạm vi tài liệu.
Bản dịch có tự chuyển toàn bộ tài liệu tham khảo sang ngôn ngữ đích không?
Cách xử lý tài liệu tham khảo phụ thuộc hướng dẫn của đơn vị tiếp nhận và thỏa thuận dự án. Tên nguồn, DOI, đường dẫn và dữ liệu thư mục cần được bảo toàn hoặc trình bày theo quy ước đã chốt. Không tự thay nguồn gốc bằng một tài liệu khác.
Trí Việt có hiệu đính bản dịch sách hoặc luận văn đã có không?
Yêu cầu hiệu đính cần gửi cả bản dịch và bản nguồn. Sau khi xem tài liệu, hai bên xác định phạm vi đối chiếu, chỉnh ngôn ngữ và kiểm tra thuật ngữ. Nếu bản dịch thiếu nhiều nội dung, có thể cần xác định lại phần phải dịch thay vì chỉ sửa câu.
Dịch luận văn có bao gồm viết thêm hoặc sửa kết quả nghiên cứu không?
Phạm vi dịch chuyển nội dung do tác giả cung cấp sang ngôn ngữ khác. Những điểm chưa rõ được hỏi lại để tác giả xác nhận. Dịch vụ không tạo dữ liệu, viết thay công trình để người sử dụng đứng tên hoặc bảo đảm kết quả đánh giá học thuật.
Có thể giữ nguyên bố cục bản thảo khi dịch không?
Cần xem tệp nguồn, cấu trúc bảng biểu và độ dài nội dung sau dịch. Có thể thống nhất giữ hệ thống đề mục và các thành phần chính. Dàn trang chi tiết, sửa hình chứa chữ hoặc chuẩn bị bản in cần được nêu riêng để xác định công việc và đầu ra phù hợp.
Gửi bản thảo để trao đổi phạm vi dịch
Trí Việt sẽ xem loại bản thảo, ngôn ngữ và yêu cầu bàn giao trước khi đề xuất phương án. Gửi tài liệu tới baogia@dichthuattriviet.com, gọi 0912 416 646 hoặc dùng biểu mẫu báo giá. Hãy ghi rõ mục đích sử dụng, phần cần dịch và mốc mong muốn để việc trao đổi tập trung vào nhu cầu của bạn.
Nhận báo giá theo bản thảoGọi 0912 416 646